Om kleurgenetica onder de knie te krijgen moet je eigenlijk vooral veel oefenen. Toen ik zelf begon met kleurgenetica te bestuderen begon ik met combinaties te verzinnen en kruistabellen te maken, deze besprak ik dan met anderen om te controleren of het klopte.

Na heel veel oefening zul je de kleurvererving ook zonder kruistabel uit een stamboom op kunnen maken, tegenwoordig maak ik nog zelden kruistabellen. Het lijkt me dan ook erg nuttig om jullie een aantal oefeningen te geven met meervoudige kruistabellen!

Oefening 1: Agouti drager van zwart en mink

In de vorige blog hebben we al een agouti die zwart en mink draagt gekruist met een mink rat, maar laten we nu eens twee ratten die beide agouti en drager van zwart en mink zijn met elkaar kruisen. Hierdoor krijgen we een veel complexere tabel en wordt de kansberekening ook anders.

Gencode vader: AaMm
Gencode moeder: AaMm

Beide ouders geven dus vier mogelijke combinaties door: AM, Am, aM en am. Zet deze in een tabel:

  AM Am aM am
AM  
Am  
aM
am

Vul nu de tabel in, vergeet niet om de gencode op alfabetische volgorde te zetten!

Oefening 2: Argente en beige

We gaan er een een andere locus bijpakken: de r-locus, oftewel de robijnoog-locus. Deze wordt in het Engels ookwel Ruby Eyed Dillute genoemd (robijnoog verdunning), afgekort RED en niet te verwarren met de zogenaamde “Red Eyed Devil” (heet tegenwoordig marter).

Klinkt allemaal moeilijk, maar ook het robijnoog-gen is een simpel recessief gen (“r”) net zoals zwart en mink. Het dominante gen “R” geeft geen verdunning van de kleur.
In combinatie met agouti krijg je de kleur argente, op zwart-basis krijg je de kleur beige.

Laten we eens een argente en een beige rat met elkaar kruisen, alleen de argente moeder draagt ook zwart.

Gencode vader: aarr (beige)
Gencode moeder: Aarr (argente)

Welke genen kunnen de ouder doorgeven? Vul deze in, in een tabel.

Oefening 3: Twee kleuren blauw

Een verwarrend gebied in de kleurgenetica van tamme ratten is dat we twee genetisch verschillende kleuren blauw hebben, namelijk Amerikaans blauw en Russisch blauw. Genetisch zijn deze twee kleuren net zo verschillend als mink en beige: twee compleet verschillende genen op verschillende loci!

Amerikaans blauw bevindt zich op de g-locus en is een recessief gen: “g” is het recessieve gen voor Amerikaans blauw, “G” is het dominante gen voor niet-Amerikaans blauw.

Russisch blauw bevindt zich op de d-locus en is ook een recessief gen: “d” is het recessieve gen voor Russisch blauw, “D” is het dominante gen voor niet-Russisch blauw.

Laten we als ouders een Amerikaans blauwe moeder nemen en een Russisch blauwe vader. Beide ouders dragen verder geen kleuren.

Gencode vader: aadd = Russisch blauw
Gencode moeder: aagg = Amerikaans blauw

Hoe maak je hiervan een kruistabel en wat is het resultaat?
(Tip: vul de gencodes aan!)

Oefening 4: Russisch blauw met mink

Tot slot nog een oefening met een combinatie van meerdere kleuren! In deze oefening gaan we werken met drie verschillende loci:
a-locus: agouti en zwart
d-locus: Russisch blauw
m-locus: mink/cinnamon

Om het lekker uitdagend te houden kruisen we een agouti man die drager is van zwart, Russisch blauw en mink, met een mink vrouwtje die ook Russisch blauw draagt.

Werk de gencodes uit, bedenk wat iedere ouder aan genen doorgeeft en maak een kruistabel! Probeer uit te vinden wat voor fenotypes dit geeft. Veel succes!

In de volgende blog krijg je de antwoorden met uitgebreide uitleg!