Deze post is het tweede deel in de blogreeks “De Virtuele Mentor”, lees als je dit nog niet gedaan hebt eerst deel 2: een goed begin!

Na al die theoretische voorbereiding wordt het tijd voor het echte werk: de praktijk. Je weet waar je je fokratten vandaan wilt halen en je bent klaar om te beginnen, maar hoe begin je?

Het is natuurlijk vooral belangrijk dat je fokgeschikte vrouwtjes hebt. Het handigste is om twee of drie zusjes uit hetzelfde nest te nemen, zodat je tegen de tijd dat ze oud genoeg zijn voor een nestje de beste dame(s) kan kiezen. Zelf ben ik begonnen met twee leeftijdsgenootjes uit verschillende nestjes, dit liep nu eenmaal zo en is ook goed gekomen. Sindsdien heb ik meestal zusjes gehouden en vaak was een van de twee duidelijk beter of bleek er een om wat voor reden dan ook niet fokgeschikt, bijvoorbeeld door ziekte of een onstabiel karakter. Straks meer over het selecteren van de beste fokratten.

Topolino's (Ana)kin

Voor ik mijn eerste fokvrouwtjes nam, kwamen er al potentiele fokmannen bij mij wonen.

Je kunt tijdens of zelfs voor het nemen van je eerste fokvrouwtjes ook al wat fokmannen uit dezelfde of een bijpassende lijn nemen, welke je later kunt inzetten. Dit is echter niet per se nodig, in principe kun je prima een dekman lenen van de rattery waar je vrouwtjes vandaan komen. Sowieso raad ik het aan om altijd alle opties te overwegen en niet alleen je eigen mannen te willen inzetten, als er een betere optie bij een andere rattery zit is dit absoluut de moeite waard! Zeker als beginnende fokker of als fokker met geen of weinig fokmannen is het belangrijk om goede dekmannen van andere fokkers te lenen.

Wanneer je dames minstens 6 maanden oud zijn, zijn ze oud genoeg voor een eerste nestje. Het is belangrijk dat een vrouwtje de kans krijgt om volwassen te worden voor ze een nest moet gaan dragen en opvoeden. Wanneer ze hier precies klaar voor is kan afhankelijk zijn van de lijn! De maximumleeftijd voor een eerste nest ligt vaak rond de 10 maanden, maar is ook afhankelijk van de lijn. Het belangrijkste is dat het vrouwtje in goede conditie verkeert zodat ze de dracht en zoogperiode goed aan kan.

Het is overigens niet waar dat de pelvis op een gegeven moment vast zou groeien en zwangerschap gevaarlijk zou maken! Er zijn zat fokkers in Engeland die hun dames pas met 1 jaar oud voor het eerst een nest laten krijgen en dit zonder problemen. Zolang dit past binnen de ontwikkeling van de ratten in de lijn kan dit gewoon, kijk dus goed naar hoe snel je rat zich ontwikkelt. Snel groeiende ratten kun je beter eerder inzetten, langzaam groeiende ratten wat later.

Brennan

Met Brennan heb ik twee nestjes gedaan, omdat ik haar wilde kruisen met een man uit mijn andere lijn.

Meestal krijgt een vrouwtje slechts 1 nest, maar het kan soms waardevol zijn om een tweede nestje te fokken. Bijvoorbeeld om een heel andere kruising te maken, of omdat er in het eerste nest geen (fokgeschikte) vrouwtjes zijn geboren. Het is wel belangrijk dat het vrouwtje tussen de twee nesten een rustperiode heeft en bovendien moet het eerste nest vlekkeloos zijn verlopen.

Je hebt dus als het goed is 2 of 3 zusjes ter beschikking. Kies hieruit de meest fokgeschikte dame aan de hand van je fokdoelen. Als karakter en gezondheid voorop staan, is dat het eerste waar je naar kijkt: springt er een uit qua karakter, of valt er een af vanwege een gezondheidsprobleem of karaktertrek? Als de zusjes qua karakter en gezondheid praktisch identiek zijn kun je kijken naar uiterlijk.

Als je meerdere fokgeschikte dames van dezelfde leeftijd hebt kun je twee nesten tegelijk plannen, al raad ik dat voor een beginnende fokker niet aan. Het voordeel is wel dat je eventueel rittens aan kunt leggen bij de andere moeder mocht het nodig zijn, maar dit komt gelukkig niet vaak voor en er zijn andere oplossingen als je goed contact hebt met andere fokkers. Ook heeft het weinig zin om twee nesten te doen die praktisch dezelfde kruising zijn, bijvoorbeeld twee zusjes met dezelfde dekman. Als je twee zusjes hebt die beiden fokgeschikt zijn, gebruik dan die kans om twee verschillende kruisingen te maken om je kansen te spreiden.

Rapalje's Wolf

Bij mijn eerste nesten heb ik vooral dekmannen geleend van andere fokkers

Dus hoe doe je dat dan, een dekman uitkiezen? Zoals eerder gezegd kan het handig zijn om te kijken naar de dekmannen die de fokker van je dames beschikbaar heeft. De fokker zal ook graag meedenken en verschillende dekmannen voor kunnen stellen. Een goede dekman is minstens 1 jaar oud, maar niet te oud (in verband met mutaties in het sperma) en uiteraard kerngezond en met een fijn karakter. Mannen die vervelend doen naar soortgenoten, reutelen, een tumor hebben (gehad), etc, zijn niet geschikt om mee te fokken.

Idealiter kies je een man die verwant is aan jouw vrouwtjes, liefst een lijnteelt op een deel van de lijn dat het qua gezondheid en karakter erg goed doet. Kruis dus terug op ratten en nesten die gezond oud zijn geworden en fijne huisdieren waren. Ratten zijn van nature niet erg gevoelig voor inteelt en continue uitkruisen werkt vaak nadelig bij het fokken van ratten, lees hier meer over inteelt, lijnteelt en uitkruisen.

Chell

Chell had een grote kans harley/langhaar te dragen, dus ik ben gaan uitkruisen

Als je een heel andere kant op wilt met de lijn kan het ook interessant zijn om eerst een uitkruising te doen. Zo was mijn eerste nest grotendeel een uitkruising, omdat achter de moeder harley/langhaar bleek te zitten en ik daarnaast ook graag agouti aan de lijn wilde toevoegen voor de robuustheid. De kruising was wel een lichte lijnteelt op een nest wat verder in de stamboom, een nest met goede gezondheid dus dat was echt een plus.

Ga na een uitkruising wel lijntelen, zodat je weet wat je met de uitkruising hebt toegevoegd en om de juiste eigenschappen vast te zetten in de lijn.

Of je nu lijnteelt of uitkruist, het is vooral belangrijk dat je kiest voor ratten die binnen je fokdoelen passen: is het een toevoeging qua karakter/gezondheid, gaat je lijn er op vooruit? Vraag hierbij hulp aan meer ervaren fokkers.

Als je eenmaal je eerste nest gepland hebt, bepaal dan van te voren hoeveel rittens je (maximaal) wilt aanhouden uit het nest. Bijvoorbeeld 2 vrouwen en 2 mannen. Je houdt in principe altijd vrouwen aan om de volgende generatie mee te fokken en je lijn voort te zetten, of er moet een specifieke reden zijn waarom je enkel mannen uit het nest wilt inzetten. Mannen die je aanhoudt kun je eventueel inzetten wanneer ze een jaar oud zijn.

Arastoo

Uit mijn eerste nestje heb ik bewust 2 mannen en 2 vrouwen gehouden

Sta jezelf toe om redelijk wat ratten aan te houden uit je eerste nest(en). Het is immers je eerste nest, dan is loslaten van al die rittens al lastig genoeg plus je hebt nog niet zo veel ervaring met op jonge leeftijd de beste fokrittens kiezen. Bovendien sta je aan het begin van je eigen lijn, dan is het zeker een voordeel om wat meer ratten aan te houden!

Hoe kies je dan de beste rittens? Sowieso maak je je definitieve keuze liefst zo laat mogelijk, zodat je voldoende tijd hebt om de rittens te beoordelen en de beste uit te kieze. Raak niet in de verleiding om in de eerste twee weken al op uiterlijk te kiezen! Die blauwe bont met bles past wellicht precies in je fokplannen qua kleur, maar misschien blijkt hij wel wat angstig qua karakter te zijn of niet goed qua bouw!

Tegenwoordig plaats ik zelf met 8 weken pas uit, dus ik probeer met 7 weken mijn definitieve keuze te maken. In de weken daarvoor maak ik wel al een voorselectie en hou ik bepaalde rittens in de gaten. Als je identieke rittens hebt kan het slim zijn om op een gegeven moment de staarten te markeren met permanent marker, zodat je ze uit elkaar kunt houden en verschillen beter kunt opmerken. Later volgt nog een uitgebreidere blog over het selecteren van goede fokratten!

Zorg dat je de ratten die je niet zelf houdt uitplaatst naar goede baasjes en houdt contact met de nieuwe eigenaren. Vraag hoe de rittens reageren op de verhuizing naar hun nieuwe thuis, hoe ze zich qua karakter ontwikkelen en zorg bovendien dat je weet wanneer en waaraan ze uiteindelijk komen te overlijden. Uiteraard hou je dit ook bij van de ratten die je zelf aanhoudt, laat indien mogelijk autopsie doen.

Plaats de eerste paar generaties van je nieuwe lijn geen fokrittens uit naar andere fokkers. Natuurlijk met uitzondering van de fokker(s) waar je fokratten vandaan komen, die mogelijk ratten uit jouw nest willen inkruisen met hun eigen. Je lijn is nog in opbouw en daarmee nog niet geschikt om de basis te vormen voor een nieuwe lijn bij een andere fokker.

 

In het volgende deel gaan we het hebben over het opvoeden van je eerste nest en alles wat er bij komt kijken!